Đau rát, nổi mụn nước dọc cơ thể: Cảnh giác với bệnh Zona thần kinh

          Trong cuộc sống hàng ngày, đôi khi chúng ta bất ngờ gặp phải tình trạng một vùng da đột nhiên đỏ rát, châm chích, đau nhức và nổi mụn nước thành từng chùm. Nhiều người thường nhầm lẫn đây là viêm da do côn trùng (như kiến ba khoang) và tự ý bôi thuốc. Tuy nhiên, các biểu hiện này rất có thể là dấu hiệu của bệnh Zona – một bệnh lý không chỉ tổn thương ngoài da mà còn ảnh hưởng sâu đến hệ thần kinh.

1. BỆNH ZONA LÀ GÌ VÀ NGUYÊN NHÂN TỪ ĐÂU?

          Zona (thường được dân gian gọi là giời leo) là một bệnh lý ngoài da do vi rút Varicella zoster (VZV) gây ra. Đặc trưng của bệnh là các ban đỏ, mụn nước, bọng nước tập trung thành từng đám dọc theo đường phân bố của các dây thần kinh ngoại biên.

          Thực chất, VZV chính là loại vi rút gây ra bệnh thủy đậu. Sau khi một người mắc thủy đậu và khỏi bệnh, vi rút này không bị tiêu diệt hoàn toàn mà di chuyển theo dây thần kinh cảm giác, “ngủ đông” tại các hạch thần kinh trong cơ thể. Khi gặp điều kiện thuận lợi như: cơ thể mệt mỏi, căng thẳng (stress), rối loạn chuyển hóa, hoặc hệ miễn dịch bị suy giảm, vi rút sẽ tái hoạt động. Chúng di chuyển ngược theo dây thần kinh ra ngoài da và gây ra các tổn thương đặc trưng của bệnh Zona.

2. CÁC DẤU HIỆU NHẬN BIẾT BỆNH ZONA QUA TỪNG GIAI ĐOẠN

          Bệnh Zona thường tiến triển qua 3 giai đoạn chính, người bệnh cần lưu ý để phát hiện sớm:

          – Tiền triệu (Báo trước): bệnh khởi đầu với cảm giác bất thường trên một vùng da như bỏng, nóng rát, châm chích, tê, đau nhất là về đêm, hiếm gặp hơn là dị cảm ở một vùng hoặc nhiều dây thần kinh chi phối từ 1-5 ngày. Kèm theo có thể nhức đầu, sợ ánh sáng và khó chịu. Thời kì này được cho là thời kì virus lan truyền dọc dây thần kinh.

          – Khởi phát: Khoảng nửa ngày hoặc vài ngày sau, trên vùng da có dấu hiệu tiền triệu xuất hiện những mảng đỏ, hơi nề nhẹ, đường kính khoảng vài cm, gờ cao hơn mặt da, sắp xếp dọc theo đường phân bố thần kinh và dần dần nối với nhau thành dải, thành vệt.

          – Toàn phát: vài ngày sau, trên những mảng đỏ da xuất hiện mụn nước, bọng nước tập trung thành đám giống như chùm nho, lúc đầu mụn nước căng, dịch trong sau đục, hóa mủ, dần dần vỡ đóng vảy tiết. Thời gian trung bình từ khi phát tổn thương đến khi lành sẹo khoảng 2-4 tuần. Với người cao tuổi thường gặp tổn thương nhiều, diện rộng, mụn nước, bọng nước có thể xuất huyết, hoại tử da, nhiễm khuẩn, sẹo xấu và kéo dài. Ở trẻ em thường tổn thương ít và tiến triển nhanh.

          ĐẶC ĐIỂM LƯU Ý: Tổn thương của Zona thường chỉ xuất hiện ở một nửa bên cơ thể (không vượt qua đường ranh giới giữa người). Người bệnh thường bị đau nhức sâu, ngứa rát. Đáng chú ý, ở người cao tuổi, cơn đau thường dữ dội và có thể kéo dài dai dẳng trên 3 tháng dù vết thương ngoài da đã lành hẳn (gọi là hội chứng đau sau Zona).

Hình ảnh: Người bệnh Zona thường xuất hiện mụn nước và cảm giác đau rát trên da dọc theo đường thần kinh.

3. CẢNH GIÁC VỚI CÁC THỂ ZONA ĐẶC BIỆT NGUY HIỂM

          Bệnh Zona có thể xuất hiện ở nhiều vị trí, trong đó có một số thể bệnh cần đặc biệt lưu ý do nguy cơ biến chứng cao:

• Zona mắt: Chiếm khoảng 10-15% số ca mắc. Vi rút tấn công vào dây thần kinh chi phối vùng mắt, có thể gây viêm kết mạc, viêm giác mạc, đe dọa trực tiếp đến thị lực.
• Zona tai và Zona hạch gối (Hội chứng Ramsay Hunt): Gây đau rát dữ dội vùng tai, lan ra thái dương. Bệnh nhân có thể bị liệt mặt một bên, ù tai, nghe kém, chóng mặt, mắt không nhắm kín được và mất vị giác.
• Zona vùng xương cùng: Gây tổn thương dây thần kinh chi phối bàng quang và vùng chậu. Người bệnh có thể gặp tình trạng khó tiểu, bí tiểu, tiểu ra máu/mủ, đau quặn bụng dưới dữ dội.
• Zona ở người suy giảm miễn dịch: Tổn thương thường lan rộng, mụn nước xuất huyết, hoại tử, dễ nhiễm khuẩn và để lại sẹo xấu.

4. CHỦ ĐỘNG PHÒNG NGỪA BỆNH ZONA

          Để hạn chế nguy cơ mắc bệnh, mỗi người cần chủ động bảo vệ sức khỏe bằng các biện pháp:

          – Xây dựng lối sống khoa học: Duy trì chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, giàu vitamin và khoáng chất. Ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn để nâng cao sức đề kháng.

          – Quản lý căng thẳng: Tránh làm việc quá sức, giữ tinh thần thoải mái, hạn chế lo âu, stress kéo dài.

          – Giữ vệ sinh cá nhân: Giữ gìn môi trường sống sạch sẽ. Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với các vết mụn nước đang vỡ của người mắc Zona hoặc thủy đậu để tránh lây nhiễm (đặc biệt với những người chưa từng mắc thủy đậu).

          – Khám sức khỏe định kỳ: Để kiểm soát tốt các bệnh lý nền (tiểu đường, bệnh tự miễn…), từ đó giữ cho hệ miễn dịch luôn ở trạng thái ổn định.

          Hiện nay, nhiều người bệnh khi mắc Zona vẫn có thói quen áp dụng các phương pháp dân gian như đắp các loại lá cây, gạo nếp hoặc tự ý mua các loại thuốc mỡ không rõ nguồn gốc để bôi lên vết thương. Việc làm này có thể vô tình gây nhiễm trùng da thứ phát, khiến vết thương hoại tử, để lại sẹo xấu và làm tăng nguy cơ biến chứng đau dây thần kinh kéo dài. Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh (đau rát da, nổi ban đỏ, mụn nước một bên cơ thể), người dân nên đến các cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và có phác đồ điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng.

          Để được tư vấn thông tin chi tiết, các gói khám cũng như cách đặt lịch khám bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Thái Bình, quý khách vui lòng liên hệ số HOTLINE:

• Đặt lịch đăng kí khám bệnh: 02273.841.730/ 02273.830.158 hoặc 0868.530.112/ 0377.830.895
• Tư vấn, hướng dẫn: 02273.831.102
• Khoa Da liễu: 02273. 624

PHÒNG CTXH – KHOA DA LIỄU